Monofilament ที่ตรวจความรู้สึกเท้า ผู้ป่วยเบาหวาน

Monofilament ที่ตรวจความรู้สึกเท้า ผู้ป่วยเบาหวาน

ที่ตรวจเท้าผู้ป่วยเบาหวาน แบบด้ามจับพับเก็บได้

รายละเอียดทั้งหมด :

ใช้สำหรับตรวจรับความรู้สึกทางเท้าของผู้ป่วยเบาหวาน
ด้ามจับเป็นพลาสติก สามารถพับเก็บเส้นเอ็นได้
เส้นเอ็นติดกับด้าม ไม่สามารถเปลี่ยนเส้นเอ็นได้
อายุการใช้งาน ประมาณ 100 ครั้ง /เส้นเอ็น
แรงกด 10 g

การตรวจ 10 g Monofilament (Semmes-Weinstein monofilament) เป็นการตรวจการรับความรู้สึกกด (Protective sensation) ของเท้า เพื่อคัดกรองภาวะ Loss of Protective Sensation (LOPS) ซึ่งพบในผู้ป่วยเบาหวานที่มีเส้นประสาทส่วนปลายเสื่อม


วิธีการตรวจ
1. เตรียมผู้ป่วย
ให้ผู้ป่วยถอดรองเท้าและถุงเท้า
นอนหงายหรือนั่งสบาย
อธิบายวิธีตรวจ
ให้ผู้ป่วยหลับตาหรือมองไปทางอื่น
ทดลองแตะที่มือหรือแขนก่อน เพื่อให้เข้าใจว่าความรู้สึกที่ต้องตอบเป็นอย่างไร

2. วิธีใช้ Monofilament
จับ monofilament ตั้งฉากกับผิวหนัง (90°)
กดจนเส้น monofilament โค้งงอเป็นรูปตัว C
ค้างไว้ประมาณ 1 วินาที
ยกออกตรง ๆ
ห้ามลากหรือถูบนผิวหนัง
แตะแต่ละตำแหน่งแบบสุ่ม ไม่ให้ผู้ป่วยคาดเดา

3. ตำแหน่งที่ตรวจ
นิยมตรวจ 10 จุด (ข้างละ 5 จุด)

ปลายนิ้วหัวแม่เท้า (Hallux)
โคนนิ้วหัวแม่เท้า (1st metatarsal head)
โคนนิ้วก้อย (5th metatarsal head)
ฝ่าเท้าด้านใน (Medial midfoot)
ส้นเท้า (Heel)
หรือ

บางแนวทางใช้ 3 จุด ได้แก่

Hallux
1st metatarsal head
5th metatarsal head

การตอบของผู้ป่วย
ทุกครั้งที่รู้สึก ให้ตอบทันที เช่น

"ใช่"
"รู้สึก"
หรือชี้ตำแหน่งที่ถูกแตะ

การแปลผล
ปกติ (Normal)
ผู้ป่วยรับรู้ได้ทุกตำแหน่ง

→ Protective sensation ปกติ


ผิดปกติ
ผู้ป่วยไม่รู้สึกอย่างน้อย 1 จุด

→ ถือว่ามี

Loss of Protective Sensation (LOPS)

มีความเสี่ยงต่อ

แผลที่เท้า
Diabetic foot ulcer
การติดเชื้อ
การตัดเท้า

เกณฑ์ที่ใช้บ่อย
3 จุด
รู้สึกครบทั้ง 3 จุด = ปกติ
ไม่รู้สึก ≥1 จุด = LOPS

10 จุด
รู้สึกครบ 10 จุด = ปกติ
ไม่รู้สึก ≥1 จุด = ผิดปกติ (LOPS)
บางงานวิจัยใช้เกณฑ์ ไม่รู้สึก ≥2 จุด เพื่อเพิ่มความจำเพาะ แต่ในการคัดกรองทางคลินิกทั่วไป แนวทางส่วนใหญ่ถือว่า ไม่รู้สึกตั้งแต่ 1 จุดขึ้นไป เป็นผลผิดปกติ


ข้อควรระวัง
ไม่ตรวจบนหนังด้าน (Callus) แผล หรือเนื้อตาย
กดเพียงครั้งเดียวต่อตำแหน่ง ไม่กดซ้ำจนผู้ป่วยเดาได้
หากเส้น monofilament งอหรือเสียรูป ควรเปลี่ยนใหม่
ควรพักเส้น monofilament เป็นระยะระหว่างการตรวจหลายราย เพื่อคงแรงกดมาตรฐาน 10 กรัม